Wszechstronne możliwości wykorzystania ozonu
Ozon należy do najsilniejszych utleniaczy.
Dlatego stosowany jest w zabiegach dezodoryzacji, gdyż zmienia właściwości najróżniejszych związków organicznych decydujących o przykrych zapachach. Nie maskuje źródła odoru, ale go trwale usuwa.
Dezodoryzację ozonem można przeprowadzić w pomieszczeniach mieszkalnych i budynkach użytku publicznego w celu usunięcia przykrych lub obcych zapachów. Po zakupie nowych mebli ich obcy zapach można łatwo usunąć za pomocą ozonu. W podobny sposób eliminuje się zapachy z pomieszczeń po malowaniu lub lakierowaniu. Krótko trwający zabieg ozonowania poprawia jakość powietrza w budynkach użyteczności publicznej: w teatrach, kinach, kasynach, szpitalach i w innych obiektach.
Ceniony jest w hotelarstwie i gastronomii, gdyż z pokoi gościnnych usuwa zapachy powstałe podczas palenia papierosów, a z pomieszczeń ogólnie dostępnych np. zapachy powstałe podczas przyrządzania posiłków w kuchni, smażalni, czy pizzerii (zapach oleju po smażeniu). Pokój hotelowy z nieświeżym i zanieczyszczonym powietrzem można przemienić w świeże i pachnące pomieszczenie w ciągu 20-30 minut po wykorzystaniu ozonatora. Zabieg umożliwia przygotowanie pomieszczeń dla nowych gości w znacznie krótszym czasie. W ośrodkach wypoczynkowych ozon usuwa stęchłe zapachy z domków campingowych.
Ozon znalazł już zastosowanie w eliminacji odorów z kabin samochodów osobowych (zapach po rozlanym mleku, dymie papierosowym i po ‘mokrym’ psie), karetek pogotowia i wozów policji. Autobusy, autokary, tramwaje, taksówki i inne środki transportu publicznego należy poddawać systematycznemu ozonowaniu, gdyż zabieg usuwa całkowicie zapachy z ich wnętrz i je odświeża. Poprawia jakość i zapach powietrza w zakładach produkujących żywność poprzez usunięcie stęchlizny w komorach chłodniczych, mroźniach, w komorach fermentacyjnych browarów. W pomieszczeniach zakładów przetwórstwa mięsnego usuwa przykre zapachy powstałe przy obróbce mięsa. Samochody przewożące mięso też należy poddawać systematycznemu ozonowaniu. Ozon skutecznie usuwa z pomieszczeń trudne do zniesienia zapachy powstałe po procesach rozkładu zmarłego. Powstają wtedy tzw. „jady trupie” – ptomainy jako produkty bakteryjnego rozkładu białka przez enzymy wytwarzane przez drobnoustroje. Należą do nich: kadaweryna, putrescyna, neuryna i metyloguanidyna, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ozon łączy się z „jadami trupimi” i zmienia ich przykre właściwości. Żaden środek chemiczny maskujący zapachy nie usuwa odoru spalenizny powstałego podczas pożaru. Tylko zabieg ozonowania gwarantuje prawie 100% skuteczność.
Dezynfekcja ozonem
Dezynfekujące właściwości ozonu zostały rozpoznane w roku 1886. Kilka lat później w Holandii otworzono pierwszy zakład uzdatniania wody pitnej przy użyciu ozonu. Obecnie metoda wyjaławiania wody pitnej ozonowaniem jest powszechnie stosowana w Europie i Ameryce Północnej, a rozpowszechnienie jej zawdzięcza się pierwszorzędnym odkażającym właściwościom. Użycie ozonu wiąże się ponadto z mniejszym ryzykiem dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego niż stosowanie chloru do tego samego celu.
Ozon skutecznie niszczy bakterie, grzyby i wirusy, dlatego należy go szeroko stosować w zabiegach dezynfekcji.
Ozonowanie pomieszczeń, w których gromadzą się ludzie, znacznie ogranicza rozprzestrzenianie się chorób (np. grypy). W tym celu należy systematycznie dezynfekować ozonem mieszkania, szkoły, biura i pomieszczenia w placówkach służby zdrowia: szpitale, sale chorych, przychodnie, sale operacyjne, gabinety zabiegowe, korytarze, co zapobiega infekcjom i zakażeniom.
Zastosowany analogicznie w budynkach inwentarskich nie tylko usuwa przykre zapachy odzwierzęce, ale także zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych zwierząt.
Opisane wyżej zastosowania ozonu w celu dezodoryzacji przyczyniają się do niszczenia szkodliwych mikroorganizmów chorobotwórczych. Odświeżenie ozonem układów klimatyzacji samochodowej jednocześnie je dezynfekuje.
Ozonem można odkażać koce, materace i inne sprzęty w miejscach zatrzymań (areszty, więzienia), a także karetki pogotowia po przewiezieniu zaniedbanego czy chorego. W basenach ozonowanie sterylizuje wodę kąpielową, oczyszcza, niszczy glony, co gwarantuje pełną przejrzystość wody w zbiorniku.
Po powodzi lub po zalaniu mieszkań ozon niszczy rozwijające się w wilgotnych pomieszczeniach pleśnie. Zabieg z użyciem silnego utleniacza służy też do odgrzybiania starych i zaniedbanych mieszkań czy domów, w których brak wentylacji i wysoka wilgotność przyczyniły się do nadmiernego rozwoju w nich pleśni (Stachybotrys chartarum, Aspergillus versicolor).
W pomieszczeniach, w których produkowana jest żywność pochodzenia zwierzęcego (zakłady mięsne, przetwórstwo rybne) dezynfekcja pomieszczeń i powietrza z zastosowaniem ozonu zapobiega skażeniom żywności, kilkakrotnie przedłuża świeżość i tym samym zapewnia jej bezpieczeństwo. Ozon jest też od dawna używany do zabezpieczania mięsa i obróbki innej żywności jako skuteczny produkt biobójczy.
Ponad 300.000 osób w naszym kraju jest uczulonych na kurz domowy. Nie mogą przebywać w pomieszczeniach zakurzonych, nie mogą sprzątać. Uczulenie u nich wywołują alergeny znajdujące się w odchodach roztoczy kurzu domowego (Dermatophagoides farinae, D. pteronyssinus) na drobnych cząstkach kurzu. Alergeny (DER p1, DER f2 i inne) są węglowodanami związanymi z peptydami o masie cząsteczkowej od 25,000 do 40,000. Ozon je skutecznie niszczy, a także ogranicza rozwój roztoczy kurzu domowego. Każdy uczulony powinien regularnie przeprowadzać zabieg ozonowania/regularnie dezynfekować pomieszczenia, w których źle się czuje.
Ozon może mieć też zastosowanie w walce z bronią biologiczną rozprzestrzenianą przez terrorystów. Reaktywny ozon unieszkodliwia i niszczy endospory Bacillus anthracis. Dezynfekcja pomieszczeń, w których otwarto listy z „białym proszkiem” – zarodnikami (Atrax), jest właściwym działaniem naprawczym.